56 Yıllık Hesaplaşma! Aksaray’ın İade-i İtibarı.

Okuma Süresi1 Dakika, 33 Saniye

Gerekçe olarak ekonomiyi, tasarrufu ya da idari tedbirleri öne sürdüler, fakat meselenin arka planındaki tarihsel süreç, Aksaray’ın o dönem Ankara’daki karar vericiler tarafından siyasi bir muhalefet odağı olarak görülmesine dayanıyordu.

Şehrin en büyük hamisi Vehbi Çorakçı’nın İzmir Suikastı davasına haksız yere dahil edilerek (sonradan beraat etse de) mercek altına alınması ve ardından 1930’da Aksaray’ın Serbest Cumhuriyet Fırkası’na verdiği güçlü destek, tek parti yönetimiyle şehir arasında ciddi bir doku uyuşmazlığı yaptı.

Niğde’den neredeyse iki kat büyük olan, kendi un fabrikasıyla (Azm-i Milli), kendi yerel bankasıyla ekonomik bağımsızlığını ilan etmiş bu muazzam gücü kontrol altına almak isteyen Ankara bürokrasisi, 1933 yılında merkeziyetçi bir tasfiye operasyonuyla Aksaray’ın vilayetlik statüsünü elinden aldı.

Oysa Aksaray, Osmanlı döneminde Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethinden sonra bizzat özel davetle Payitaht’a göç ettirilen zanaatkâr ve ticaret erbabı nüfusuyla, bugün İstanbul’daki Aksaray, Ortaköy ve Cağaloğlu gibi köklü semt ve mahallelere ismini ve ruhunu vermiş, 10.000 yıllık kadim bir tarihi geçmişe sahiptir.

Bu denli devasa bir köke sahip olan “Evliyalar Şehri” Aksaray’ın, müphem ve sığ gerekçelerle 1933’ten 1989’a kadar tam 56 yıl boyunca haritadan silinip adeta bir kaza mahkumiyetine çarptırılması, sadece Aksaray insanına çok şey kaybettirmekle kalmamış, bölgedeki devasa bir üretim ve sanayi potansiyelini körleterek Türkiye ekonomisinin ve kültürel mirasının da hanesine çok büyük bir kayıp olarak yazılmıştır.

İşte tam da bu yüzden, bu görselindeki o muazzam insan seli ve Turgut Özal’ın yanındaki o tarihi kalabalık, sıradan bir idari değişikliğin değil fabrikası, bankası, nüfusu ve 56 yıllık haklı davası elinden haksızca alınmış köklü bir vilayetin, yeniden il olmasının şerefine yükselen o büyük iade-i itibarın ve kazanılan tarihi zaferin resmidir.

Resim ve kazanım bu kadim şehrin bozkırdan yükselen bağımsızlık karakterinin ve asla eğilmeyen başının en net kanıtıdır.

Bu toprakların mayasını taşıyan, geçmişiyle büyüyen ve geleceğe umutla bakan bir evladı olarak, Aksaraylı olmaktan ve Aksaray’ı sevmekten hep gurur duydum.